Program Wspierania Osób Niepełnosprawnych w Powiecie Tomaszowskim na lata 2006-2010 ( Uchwała Nr XXIX/171/06 Rady Powiatu w Tomaszowie Lubelskim z dnia 3 marca 2006 r.)

• Program Wspierania Osób Niepełnosprawnych w Powiecie Tomaszowskim na lata
  2006-2010 ( Uchwała Nr XXIX/171/06 Rady Powiatu w Tomaszowie Lubelskim z dnia 3 marca 2006 r.)

Uchwała Nr XXIX/171/06

Rady Powiatu

w Tomaszowie Lubelskim

z dnia 3 marca 2006 roku

w sprawie przyjęcia Programu wspierania osób niepełnosprawnych w powiecie tomaszowskim na lata 2006-
2010

Na podstawie art. 35a ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia
1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych /Dz.U. Nr 123,
poz. 776 z późn. zm./ Rada Powiatu uchwala co następuje:

§ 1

Przyjmuje się do realizacji Program wspierania osób niepełnosprawnych w powiecie tomaszowskim na lata 2006- 2010
w brzmieniu stanowiącym załącznik do niniejszej uchwały.

§ 2

Wykonanie uchwały powierza się Zarządowi Powiatu.

§ 3

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Załącznik do Uchwały Nr XXIX/171/06 Rady Powiatu

w Tomaszowie Lubelskim

z dnia 3 marca 2006 r

POWIATOWE CENTRUM POMOCY RODZINIE W TOMASZOWIE LUBELSKIM

PROGRAM WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE TOMASZOWSKIM

NA LATA 2006-2010

STYCZEŃ 2006 ROK

I. Wstęp

Osoby niepełnosprawne istnieją, we wszystkich częściach Świata i we wszystkich warstwach społecznych. Ich liczba
na całym świecie jest duża i wciąż rośnie. W związku z tym bardzo często spotykamy się z określeniem: osoba
niepełnosprawna. Istnieje wiele definicji określających osobę niepełnosprawną. Europejskie Forum
Niepełnosprawności w Parlamencie Europejskim w październiku 1994 roku przyjęło następującą, definicję osoby
niepełnosprawnej: S5 Osobą niepełnosprawną jest jednostka w pełni swych praw, znajdująca się w sytuacji
Ł upośledzającej ją na skutek barier środowiskowych, ekonomicznych i społecznych, których z
powodu występujących u niej uszkodzeń nie może przezwyciężać w taki sposób jak inni ludzie. Bariery te zbyt
często są zwiększane przez deprecjonujące postawy ze strony społeczeństwa.

Jednakże zazwyczaj mówiąc „osoba niepełnosprawna” mamy na myśli osobę, której stan fizyczny, psychiczny lub
umysłowy trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza bądź uniemożliwia wypełnianie ról społecznych, a w szczególności
wykonywanie pracy zawodowej. Dla lepszego określenia potrzeb osób niepełnosprawnych przyjmujemy
podział na siedem głównych grup niepełnosprawności:

• osoby niewidome i słabo widzące,

• osoby głuche i niedosłyszące,

• osoby z niepełnosprawnością intelektualną,

• osoby z zaburzeniami psychicznymi,

• osoby niepełnosprawne ruchowo,

• osoby starsze, niepełnosprawne z ogólnego stanu zdrowia,

• ze względu na poszczególne rodzaje schorzeń (np. układu krążenia, cukrzyca, hemofilia, choroby nowotworowe).

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
wprowadziła trzy stopnie niepełnosprawności:

• znaczny,

• umiarkowany,

• lekki

Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę mającą naruszoną sprawność organizmu, niezdolną do
podjęcia zatrudnienia lub zdolną do wykonywania zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej albo w zakładzie
aktywizacji zawodowej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy
innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności
zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, zdolną do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy
przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności, wymagającą częściowej albo
czasowej pomocy innej osoby w celu pełnienia ról społecznych.

Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób
istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy lub mającą ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się
kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne lub środki pomocnicze. Osoby niepełnosprawne mają
utrudnioną samodzielną egzystencję, dlatego też należy stworzyć takie warunki, aby w pełni mogły uczestniczyć w
życiu społecznym. Na przestrzeni lat polityka względem osób niepełnosprawnych ewaluowała. Obecnie dzięki
rehabilitacji i edukacji osoby niepełnosprawne coraz częściej uaktywniają się w życiu społecznym. Z roku na rok
powstaje coraz więcej organizacji i instytucji walczących o prawa osób niepełnosprawnych, o lepsze warunki
życia. To właśnie te instytucje mogą. stwarzać warunki do zaspokajania potrzeb życiowych osób
niepełnosprawnych oraz podejmować działania prewencyjne zapobiegaj ące powstawaniu niepełnosprawności.

Uczestnictwo .osób niepełnosprawnych w życiu społecznym zależy nie tylko od nich samych, ale również od
społeczeństwa, które tworzy klimat i warunki, w których te osoby znajdują swoje miejsce. Musimy pamiętać o tym,
że osoby niepełnosprawne są członkami społeczeństwa i mają prawo do pozostawania we własnym środowisku
lokalnym. Powinny one otrzymać potrzebne im wsparcie w ramach struktur edukacyjnych, opieki zdrowotnej,
zatrudnienia i usług społecznych.

II. Opis problemu w powiecie tomaszowskim

Osoby niepełnosprawne stanowią w Polsce liczną i ciągle rosnącą zbiorowość, która jest zróżnicowaną liczbowo
grupą, również pod względem rozmieszczenia przestrzennego w poszczególnych powiatach. .

Według danych GUS powiat tomaszowski w 2002 roku zamieszkiwało 90 295 osób, z czego aż 16 204 to osoby
niepełnosprawne, co stanowi 18% ogółu mieszkańców. Wśród tych osób liczniejszą grupę stanowią kobiety 52,62%.
Największe skupienie osób

niepełnosprawnych odnotowuje się w gminach: Susiec 23,01%, Tarnawatka 20,34% oraz

Krynice 20,18%.

Osoby niepełnosprawne sygnalizują wiele problemów, które w różny sposób rzutują na ich funkcjonowanie w
społeczeństwie. Są to różnorodne problemy, od trudności w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, poprzez
konieczność likwidacji różnego rodzaju barier w funkcjonowaniu społecznym, trudności w zaopatrzeniu w sprzęt
rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze, poprzez trudności w dostępie do kształcenia i
zatrudnienia, aż po ograniczone możliwości korzystania z dóbr kultury.

Ważnym elementem integrującym osoby niepełnosprawne ze środowiskiem oraz umożliwiającym czynny udział w życiu
społecznym są różne formy aktywności zawodowej, edukacyjnej, sportowej, kulturalnej. Bardzo istotnym warunkiem
podnoszącym jakość życia osób niepełnosprawnych jest podjęcie pracy. Na szanse znalezienia pracy duży wpływ ma
wykształcenie i posiadane kwalifikacje. Poziom wykształcenia osób niepełnosprawnych w powiecie
tomaszowskim jest bardzo niski, tylko 2% osób niepełnosprawnych posiada wykształcenie wyższe, natomiast większość
osób posiada wykształcenie podstawowe, niepełne podstawowe lub nie posiada żadnego. Szansą dla nich jest
kształcenie ustawiczne i podnoszenie kwalifikacji.

Stały przyrost liczby osób niepełnosprawnych wymaga przejścia od stosowanej głównie polityki wspomagania, do
strategii opartej na wzmacnianiu zasobów własnych i potencjału osób niepełnosprawnych. Pozwoli to zwiększyć
aktywność osób niepełnosprawnych, zarówno w sferze społecznej, jak i zawodowej.

III. Prawne uzasadnienie programu

Program wspierania osób niepełnosprawnych w powiecie tomaszowskim wynika z następujących aktów prawnych i
dokumentów programowych: – Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zawierającej odpowiednie zapisy mające
zapobiegać

praktykom dyskryminacyjnym wobec osób niepełnosprawnych

• Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia
  1997 roku z późniejszymi zmianami,

• Kodeksu Pracy, z zapisem zabraniającym dyskryminacji osób niepełnosprawnych w stosunku pracy,

• Karty Praw Osób Niepełnosprawnych przyjętej Uchwałą Sejmu RP z dnia 1 sierpnia 1997 roku,

• Rządowego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych i Ich Integracji ze Społeczeństwem z 5
  października 1993 roku,

• Powiatowej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych

IV, Cele operacyjne programu

Program wspierania osób niepełnosprawnych w powiecie tomaszowskim na lata 2006 -| 2010 jest wykazem
kompleksowych działań realizowanych przez administrację samorządową instytucje pomocy społecznej, ochrony
zdrowia, kultury, edukacji, rynku pracy oraz organizacje pozarządowe, w celu poprawy warunków funkcjonowania osób
niepełnosprawnych we wszystkich sferach życia społecznego.

Celem głównym programu jest wyrównywanie szans i przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu osób niepełnosprawnych,
umożliwienie korzystania z przysługujących im praw obywatelskich (edukacja, praca, opieka zdrowotna) oraz
zwiększenie udziału tych osób w życiu społecznym, a zostanie osiągnięty poprzez realizację następujących
celów operacyjnych:

1. System działań społecznych i organizacyjnych umożliwiających osobom niepełnosprawnym rozwój osobisty oraz
   aktywny udział w życiu.

2. Ochrona socjalna i ekonomiczna.

3. Likwidacj a barier funkcj onalnych.

4. Poradnictwo i szkolenie zawodowe oraz zatrudnianie osób niepełnosprawnych.

5. Pomoc osobom niepełnosprawnym w sytuacjach kryzysowych.

6. Profilaktyka i oświata zdrowotna.

V. Główni realizatorzy programu i zakres ich działań

1. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie

1. podejmowanie działań zmierzających do ograniczenia skutków niepełnosprawności,

2. współpraca ze stowarzyszeniami i fundacjami działającymi na rzecz osób niepełnosprawnych w zakresie
   rehabilitacji społecznej,

\ 3) dofinansowywanie:

a) kosztów tworzenia i działania warsztatów terapii zajęciowej,

1. uczestnictwa osób niepełnosprawnych i ich opiekunów w turnusach rehabilitacyjnych,

2. sportu, kultury, rekreacji i turystyki osób niepełnosprawnych,

3. zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze,

4. likwidacji barier architektonicznych, urbanistycznych, transportowych, w komunikowaniu się i technicznych

2. Powiatowy Urząd Pracy:

1) podejmowanie działań zmniejszających skutki niepełnosprawności poprzez:.

• pośrednictwo pracy i poradnictwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych, ich szkolenie oraz przekwalifikowanie,

• współpracę z organami rentowymi tj. Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, Kasą Rolniczego Ubezpieczenia
  Społecznego w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów,

• finansowanie kosztów szkolenia i przekwalifikowania zawodowego osób niepełnosprawnych,

• udzielanie osobom niepełnosprawnym pożyczek na rozpoczęcie działalności gospodarczej albo rolniczej,

• udzielanie dofinansowania do 50% oprocentowania kredytów bankowych, zaciągniętych przez osoby niepełnosprawne
  na kontynuowanie działalności gospodarczej lub naprowadzenie własnego lub dzierżawionego gospodarstwa
  rolnego,

• dokonywanie zwrotów kosztów poniesionych przez pracodawcę na przystosowanie istniejących stanowisk pracy dla
  osób niepełnosprawnych,

• dokonywanie zwrotów kosztów poniesionych przez pracodawcę na szkolenie zatrudnionych osób niepełnosprawnych

2) współpraca ze stowarzyszeniami i fundacjami działającymi na rzecz osób I niepełnosprawnych w zakresie
rehabilitacji zawodowej

3. Organizacje pozarządowe

Na terenie Powiatu tomaszowskiego na rzecz osób niepełnosprawnych działają organizacje:

• Polski Związek Niewidomych Stowarzyszenie Wyższej Użyteczności w Tomaszowie Lubelskim,

• Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnych Narządu Ruchu „Promyk” w Tomaszowie Lubelskim,

• Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym, Koło w Tomaszowie Lubelskim,

• Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów- Zarząd Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim,

• Stowarzyszenie Pomocy Ofiarom Wypadków „Życiu na ratunek” w Tomaszowie Lubelskim,

• Polski Czerwony Krzyż, Zarząd Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim,

• Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnych „Otwarta Dłoń” w Muratynie,

• Polskie Stowarzyszenie Diabetyków Koło w Tomaszowie Lubelskim.

Organizacje pozarządowe działające na rzecz osób niepełnosprawnych:

• określają potrzeby i priorytety, dotyczące życia osób niepełnosprawnych,

• przyczyniają się do podnoszenia świadomości społeczeństwa o problematyce niepełnosprawności i propagowania
  zmian w tym zakresie,

• stwarzają możliwość rozwijania umiejętności osób niepełnosprawnych w różnych dziedzinach oraz zapewniają
  swoim członkom wzajemne wsparcie i wymianę informacji,

• reprezentują środowiska osób niepełnosprawnych i wypowiadają się w obronie ich praw,

• prowadzą działania w zakresie rehabilitacji społecznej, zawodowej i leczniczej na rzecz swoich członków,

• pełnią rolę beneficjentów w programach adresowanych do osób niepełnosprawnych.

4. Współrealizatorzy:

• Samorządy miast i gmin

• Starostwo Powiatowe w Tomaszowie Lubelskim

• Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Tomaszowie Lubelskim

– Niepubliczne Zakłady Opieki Zdrowotnej z terenu powiatu

• Powiatowa Stacja Sanitarno – Epidemiologiczna w Tomaszowie Lubelskim

• Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna w Tomaszowie Lubelskim

• Domy kultury z terenu powiatu

• Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Tomaszowie Lubelskim

• Dom Pomocy Społecznej w Tyszowcach

• Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Tomaszowie Lubelskim

• Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Tyszowcach

• Gminne Ośrodki Pomocy Społecznej w Bełżcu, Jarczowie, Krynicach, Lubyczy Królewskiej, Łaszczowie, Rachaniach,
  Suścu, Tarnawatce, Telatynie, Tomaszowie Lubelskim i Ulhówku

• Warsztat Terapii Zajęciowej w Muratynie

• Warsztat Terapii Zajęciowej Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koło w
  Tomaszowie Lubelskim

– Ośrodek Wypoczynkowy „Roztocze” w Suścu

• Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy w Tomaszowie Lubelskim

• Ośrodek Rehabiłitacyjno Edukacyjno Wychowawczy Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem
  Umysłowym w Tomaszowie Lubelskim

• Zakład pracy chronionej – Spółdzielnia Inwalidów „Tomspin” w Tomaszowie Lubelskim

Ważną rolę w realizacji programu poprzez popularyzację jego celów będą spełniać media. 5. Koordynacja
programu

Koordynatorem programu jest Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Tomaszowie Lubelskim. Obowiązującą zasadą przy
tworzeniu i realizacji programu, jest konsultacja ze wszystkimi podrniotami działającymi w powiecie na rzecz osób
niepełnosprawnych.

6. Monitorowanie i ocena realizacji programu

Nieodzownym elementem towarzyszącym wdrażaniu programu jest jego monitorowanie i ocena realizacji.

Ocena poszczególnych działań realizowanych w ramach celów pośrednich będzie dokonywana corocznie, co pozwoli na
bieżące śledzenie stopnia ich wykonania oraz wprowadzenie ewentualnych korekt lub zmian. W związku z tym
wszystkie wymienione podmioty składają coroczne sprawozdania z realizacji działań na rzecz osób
niepełnosprawnych. Ocena programu, która zostanie przeprowadzona po zakończeniu jego realizacji,

pozwoli określić wszystkie uzyskane efekty oraz wskazać czynniki, które ułatwiały bądź utrudniały jego
realizację. Pomocne w końcowej ocenie realizacji programu będzie ustalenie stopnia realizacji zakładanych
efektów.

Szczegółowy sposób realizacji celów operacyjnych Programu przedstawia Harmonogram realizacji Programu wspierania
osób niepełnosprawnych w powiecie tomaszowskim na lata 2006 – 2010r.

Harmonogram realizacji „Programu wspierania osób niepełnosprawnych w powiecie
tomaszowskim na lata 2006-2010

Cel operacyjny	TZadanie	1 Wykonawca	1 Zakładane efekty		| Termin	Uwagi
1. System działań społecznych i organizacyjnych umożliwiających osobom niepełnosprawnym rozwój osobisty oraz aktywny udział w życiu.	TT.Utworzenie bazy danych osób niepełnosprawnych zamieszkujących powiat i administrowanie nią	PCPR, PZOŃ, Poradnia Psychologiczno- Pedagogiczna, organizacje pozarządowe, OPS z terenu powiatu	1. 2. |3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12.	Pełna diagnoza sytuacji osób niepełnosprawnych w powiecie. Programy pomocowe adekwatne do potrzeb osób niepełnosprawnych. Zaspokojenie faktycznych potrzeb i oczekiwań osób niepełnosprawnych. Racjonalne planowanie wydatkowania środków publicznych. Zmiana funkcjonujących w społeczeństwie niekorzystnych stereotypów mentalnych o osobach niepełnosprawnych Akceptacja osób niepełnosprawnych rprzez społeczeństwo Zintegrowanie podmiotów lokalnych działających na rzecz osób niepełnosprawnych. Wzbudzenie u osób niepełnosprawnych poczucia „bycia potrzebnym” i „bycia razem” Podniesienie świadomości osób niepełnosprawnych i ich prawnych! opiekunów w zakresie przysługujących im praw i obowiązków Stworzenie szansy rodzinom osób niepełnosprawnych na przeżycie radości z ich sukcesów Wzrost świadomości społecznej w zakresie potrzeby i skuteczności wczesnego wspomagania rozwoju Powstanie systemu pomocy obejmującego osoby niepełnosprawne na wszystkich etapach życia	Praca ciągła
	12. Diagnoza potrzeb osób niepełnosprawnych	PCPR, PZON, Poradnia Psychologiczno- Pedagogiczna, organizacje pozarządowe, OPS z terenu powiatu
	13. Organizowanie imprez integracyjnych, kulturalnych, sportowych, rekreacyjnych, turystycznych dla osób niepełnosprawnych	PCPR, organizacje pozarządowe, gminne i powiatowe placówki oświatowe, domy kultury, media
	4. Tworzenie i kontynuowanie działalności placówek umożliwiających osobom niepełnosprawnym korzystanie z przysługujących im praw obywatelskich i umożliwiających aktywne życie wśród ludzi typu: oddziały integracyjne w przedszkolach i szkołach, OREW, SOSW, WTZ, ŚDS, ZAZ i inne	Samorząd powiatowy, samorządy miejskie i gminne, PCPR, gminne, i powiatowe placówki oświatowe, organizacje pozarządowe, Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna
	5. Utworzenie powiatowego punktu] informacyjnego dla osób niepełnosprawnych	PCPR, organizacje pozarządowe, OPS z terenu powiatu, Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna
	6. Promocja aktywności osób! niepełnosprawnych i kreowanie ich pozytywnego wizerunku w środowisku	PCPR, organizacje 1 pozarządowe, gminne i powiatowe placówki oświatowe, media, domy kultury

	17. Organizowanie narad, konferencji, szkoleń z zakresu niepełnosprawności	1 PUP, PCPR, organizacje pozarządowe, Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna
	i 8. Utworzenie grup wsparcia dla osób niepełnosprawnych i ich rodzin	1 organizacje pozarządowe, OIK, PCPR, OPS
	|9. Utworzenie sieci gminnych centrów wolontariatu wspierających osoby niepełnosprawne	1 samorządy gminne, organizacje pozarządowe
12. Ochrona socjalna i ekonomiczna	1. Promocja programów pomocowych kierowanych do osób niepełnosprawnych oraz podmiotów działających na rzecz tych osób	Samorządy miast i gmin, PCPR, PUP, organizacje pozarządowe, media	1. Poprawa sytuacji socjalno – bytowej osób niepełnosprawnych 12. Zwiększenie dostępu osób niepełnosprawnych do oferowanych świadczeń 3. Zwiększenie poczucia bezpieczeństwa socjalnego osób niepełnosprawnych 4. Objęcie pomocą instytucjonalną osób niepełnosprawnych 5. Zamieszczenie w mediach lokalnych informacji o formach zabezpieczenia potrzeb osób niepełnosprawnych 6. Rehabilitacja społeczna osób niepełnosprawnych	Praca ciągła
	2. Dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych dla osób niepełnosprawnych i ich opiekunów	PCPR
	3. Tworzenie mieszkań chronionych, hosteli i innych form mieszkalnictwa dostosowanego do potrzeb osób niepełnosprawnych	Organizacje pozarządowe, samorząd powiatowy, samorządy miast i gmin,
	4, Zapewnienie całodobowej opieki dla osób niepełnosprawnych w DPS w Tyszowcach	DPS, PCPR i
	5. Prowadzenie pracy socjalnej na rzecz osób niepełnosprawnych	OPS z terenu powiatu, PCPR
3. Likwidacja barier funkcjonalnych	1. Sporządzenie wykazu budynków! użyteczności publicznej niedostosowanych dla potrzeb osób niepełnosprawnych	Samorządy miast i gmin, PCPR, I organizacje pozarządowe	1. Zwiększenie udziału osóbl niepełnosprawnych w życiu społecznym i zawodowym 2. Większa samodzielność i aktywność osób niepełnosprawnych 3. Możliwość swobodnego dostępu osób niepełnosprawnych do obiektów użyteczności publicznej	Praca ciągła	I
	2. Likwidacja barier architektonicznych, w] komunikowaniu się, technicznych, transportowych w miejscach użyteczności publicznej i w miejscu zamieszkania osób niepełnosprawnych |	PCPR, samorządy miast i gmin 1 organizacje pozarządowe L

	3. Egzekwowanie zezwoleń dotyczących miejsc parkingowych dla osób niepełnosprawnych	1 Samorządy miast i gmin
	|4. Zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze	PCPR, organizacje, pozarządowe
4. Poradnictwo i szkolenie zawodowe oraz zatrudnianie osób niepełnosprawnych	fi. Podjęcie działań na rzecz zmniejszenia bezrobocia wśród osób niepełnosprawnych poprzez tworzenie stanowisk na rynku pracy z uwzględnieniem pojawiających się nowych możliwości	[PUP, zakłady pracy, Zakład Pracy Chronionej „Tomspin”, organizacje pozarządowe	11. Zwiększenie liczby stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych 2. Poprawa warunków życia osób niepełnosprawnych 3. Zwiększenie liczby osób przeszkolonych. 4. Zwiększenie liczby osób korzystających i z doradztwa zawodowego. 5. Podwyższanie kwalifikacji osób niepełnosprawnych 6. Wzrost szans osób niepełnosprawnych na zatrudnienie zgodne z kwalifikacjami	Praca ciągła
	2. Udzielanie pożyczek osobom niepełnosprawnym na rozpoczęcie działalności gospodarczej	|PUP
	3. Organizowanie szkoleń w celu przekwalifikowania lub podnoszenia kwalifikacji osób niepełnosprawnych oraz doradztwo zawodowe	PUP, instytucje szkolące, zakłady pracy, organizacje pozarządowe
	4. Przystosowanie już istniejących miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych	Zakłady pracy przy współpracy zPUP
	5. Propagowanie wśród pracodawców informacji dotyczących zatrudniania osób niepełnosprawnych oraz promowanie możliwości i umiejętności osób niepełnosprawnych	PUP, samorządy miast i gmin, samorząd powiatowy, prasa
	6. Promowanie pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne	Samorządy miast i gmin, samorząd powiatowy, PUP, media i
	7. Promowanie i wspieranie | samozatrudnienia wśród osób niepełnosprawnych	PUP, instytucje szkolące

5. Pomoc osobom niepełnosprawnym w sytuacjach kryzysowych	11 Kontynuowanie działalności OIK	|PCPR, OIK	1. Rozwiązane częściowo bądź globalnie j problemy życiowe osób niepełnosprawnych 2. Udzielone porady, postawione diagnozy specjalistyczne	1 Praca ciągła
	2. Poradnictwo specjalistyczne: psychologiczne, prawne, medyczne, socjalne, pedagogiczne	PCPR, OIK, OPS z terenu powiatu, Poradnia Psychologiczno — Pedagogiczna, organizacje pozarządowe
6 Profilaktyka i oświata zdrowotna	1. Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna w zakresie: – zdrowego stylu życia, – urazów i wypadków, – zachorowań na choroby zakaźne, – zachorowań na choroby układu krążenia, – zachorowań na nowotwory, – występowania nerwic i zaburzeń psychicznych, – innych zagrożeń min.: alkoholizmu, narkomanii, AIDS.	Starostwo Powiatowe: Wydział Rozwoju Gospodarczego, Promocji i Spraw Społecznych, SPZOZ, NZOZ, organizacje pozarządowe, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna, Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna, Pełnomocnik do spraw Rozwiązywania Problemów Alkoholowych	1. Zwiększenie wiedzy społeczeństwa na temat niepełnosprawności. 2. Zwiększenie świadomości społecznej o celowości działań profilaktycznych i zapobiegawczych 3. Zmniejszenie liczby wypadków przy pracy i chorób zawodowych	Praca ciągła
	2. Promocja kultury, turystyki i sportu ..,,_,.–„,- ,,L	Starostwo Powiatowe: Wydział Oświaty, Kultury, Kultury Fizycznej i Turystyki, gminne i powiatowe placówki oświatowe Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna, organizacje pozarządowe, domy kultury, media |

Wyjaśnienie skrótów:

PUP – Powiatowy Urząd Pracy w Tomaszowie Lubelskim

PCPR – Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Tomaszowie Lubelskim

PZON – Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w Tomaszowie Lubelskim

SPZOZ – Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Tomaszowie Lubelskim

NZOZ – Niepubliczne Zakłady Opieki Zdrowotnej z terenu powiatu

OPS – Ośrodki Pomocy Społecznej z terenu powiatu

OIK ~ Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Tomaszowie Lubelskim

DPS -Dom Pomocy Społecznej w Tyszowcach

WTZ – Warsztaty Terapii Zajęciowej PSOUU Koło w Tomaszowie Lubelskim i Muratynie

OREW – Ośrodek Rehabilitacyjno – Edukacyjno – Wychowawczy w Tomaszowie Lubelskim

OW „Roztocze” – Ośrodek Wypoczynkowy „Roztocze” w Suścu

Z AZ – Zakład Aktywizacji Zawodowej

ŚDS- Środowiskowy Dom Samopomocy